Türkiye’de yaşayan yabancıların önemli bir kısmı, çeşitli nedenlerle ikamet izni süresi dolduğu hâlde ülkede kalmaya devam etmekte ve halk arasında “kaçak durum” olarak ifade edilen hukuki bir statüye düşmektedir. Bu durumda olan yabancıların en çok sorduğu sorulardan biri ise şudur: İkamet izni sona ermiş (kaçak duruma düşmüş) yabancılar ev hizmetlerinde yasal olarak çalışabilir mi?
Bu yazıda; 2026 yılı güncel uygulamaları çerçevesinde, ev hizmetlerinde çalışmak isteyen ikamet ihlali bulunan yabancıların haklarını, risklerini ve yasal çözüm yollarını ayrıntılı şekilde ele alıyoruz.
İkamet izninin sona ermesi;
Bu hâlde yabancı;
Uygulamada bu durum “kaçak duruma düşmek” şeklinde ifade edilse de, hukuki karşılığı düzensiz yabancı / ikamet ihlali bulunan yabancıdır.
Ev hizmetlerinde çalışma; yabancı uyruklu kişilerin, bir konut içerisinde, ticari amaç taşımayan ve doğrudan hane halkının ihtiyaçlarına yönelik olarak yürüttüğü işleri ifade eder. Bu çalışma türü, Türkiye’de genel çalışma izni rejiminden ayrılan özel bir hukuki statüye tabidir ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından farklı kriterlerle değerlendirilir.
Ev hizmetleri kapsamında yapılan işler, evin ticari bir işletme olmaması ve çalışmanın yalnızca özel yaşam alanı içinde gerçekleştirilmesi şartıyla bu kategoriye girer.
Türkiye’de uygulamada sıkça “yabancılar affı” olarak adlandırılan bir düzenleme olduğu düşünülmektedir. Ancak hukuki açıdan değerlendirildiğinde, genel ve sürekli nitelikte bir yabancılar affı düzenlemesi bulunmamaktadır. Bununla birlikte, dönemsel olarak;
Bu uygulamalar, her yabancı için otomatik bir hak doğurmaz ve dosya bazında değerlendirilir. Türkiye’de genel ve sürekli bir “yabancılar affı” düzenlemesi YOKTUR. Yabancılar Google’da “yabancılar affı”, “kaçak yabancı affı”, “ikamet affı” diye aratmaktadır. Ancak af yoktur, devletin dönemsel bazı durumlara özel tanıdığı haklar söz konusudur.
Türkiye’de ev hizmetleri kapsamında değerlendirilen başlıca işler şunlardır:
Çocuk bakıcılığı, ev hizmetleri içinde çalışma izni alınması en yaygın ve kabul oranı en yüksek alanlardan biridir.
Yaşlı bakımı, özellikle tek başına yaşayan veya sağlık sorunu bulunan kişiler için yapılan başvurularda olumlu değerlendirilmektedir.
Hasta bakımı kapsamında çalışacak yabancılar için, uygulamada tecrübe ve referans önemli bir değerlendirme kriteridir.
Ev temizliği işleri, ev hizmetleri kapsamında değerlendirilse de tam zamanlı ve sürekli çalışma niteliği aranır. Gündelik, farklı evlerde çalışılan işler genellikle izin kapsamı dışında bırakılmaktadır.
Bu işler, tek bir hanede ve sürekli şekilde yapılması hâlinde ev hizmetleri kapsamında kabul edilir.
Ev hizmetleri; özel yaşam alanında yapılması, işverenin bir şirket değil gerçek kişi olması, çalışma ilişkisinin ticari nitelik taşımaması nedeniyle genel çalışma izinlerinden farklı kurallara bağlanmıştır.
Bu nedenle:
Ev hizmetlerinde yabancı çalıştırabilmek için genel olarak:
Bu şartlar sağlanmadan yapılan çalışmalar kaçak çalışma sayılır ve ciddi yaptırımlara yol açar.
|
Ev Hizmetleri |
Genel Çalışma |
|
Ev sahibi işverendir |
Şirket işverendir |
|
Ticari faaliyet yoktur |
Ticari faaliyet vardır |
|
Özel izin rejimi uygulanır |
Genel izin sistemi |
|
Daha sınırlı alan |
Daha geniş sektörler |
Hayır, doğrudan çalışamazlar. İkamet izni sona ermiş veya kaçak durumda olan bir yabancı:
Ancak bu durum hiçbir çözüm yok anlamına gelmez.
Ev hizmetlerinde çalışma izni alınabilmesi için: Yabancının Türkiye’de yasal kalış hakkına sahip olması gerekir. Bu kapsamda: İdari para cezasının ödenmesi, Gerekirse çıkış–giriş prosedürünün uygulanması Veya sınır dışı kararına karşı dava açılması gerekebilir.
İkamet statüsü düzeltildikten sonra: Türk vatandaşı işveren (ev sahibi) üzerinden , Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na ev hizmetleri çalışma izni başvurusu yapılabilir.
Bu izin;
İkamet izni sona ermiş ya da ikamet ihlali bulunan yabancıların, herhangi bir çalışma izni olmaksızın ev hizmetlerinde çalışması, hukuken kaçak çalışma olarak değerlendirilir. Bu durum, yalnızca yabancı açısından değil; yabancıyı çalıştıran ev sahibi açısından da ağır idari ve hukuki sonuçlar doğurur. Uygulamada en sık yapılan hata; “Ev içinde çalışıyorum, görünmezim, sorun olmaz” düşüncesidir. Bu yaklaşım son derece yanlıştır ve çoğu dosyada doğrudan sınır dışı süreci ile sonuçlanmaktadır.
Antalya, Türkiye’de yabancı nüfusun en yoğun olduğu şehirlerden biridir. Bu yoğunluk, ev hizmetlerinde çalışan yabancılara ilişkin denetimlerin daha sık ve daha sistematik yapılmasına neden olmaktadır. Antalya’da; çocuk bakıcılığı, yaşlı ve hasta bakımı, ev içi yardımcı hizmetler alanlarında yabancı çalıştırma yaygındır. Ancak ikamet izni sona ermiş veya ikamet ihlali bulunan yabancıların, Antalya’da ev hizmetlerinde çalışması yüksek sınır dışı riski taşır.
Uygulamada Antalya İl Göç İdaresi; ikamet ihlalini, kaçak çalışma olgusunu ve çalışma izni yokluğunu birlikte değerlendirmekte ve dosyaları daha katı yorumlayabilmektedir. Bu nedenle Antalya’da ev hizmetlerinde çalışma izni planlanan dosyalarda;
Ankara, idari merkez olması nedeniyle ev hizmetlerinde çalışma izni başvurularının mevzuata sıkı bağlılıkla incelendiği şehirlerin başında gelir. Ankara’da yapılan başvurularda;
İkamet izni sona ermiş yabancılar açısından Ankara’da en sık yapılan hata; “Önce çalışma izni alalım, ikamet sonra çözülür” yaklaşımıdır. Bu yaklaşım uygulamada reddedilmekte ve dosya çoğu zaman olumsuz sicil kaydı ile sonuçlanmaktadır.
Ankara özelinde; ikamet ihlalinin hukuken giderilmesi, çalışma izni stratejisinin doğru sırayla kurulması başvurunun kaderini belirleyen temel unsurlardır.
İstanbul, hem nüfus hem de yabancı iş gücü açısından Türkiye’nin en yoğun şehridir. Bu yoğunluk, ev hizmetlerinde kaçak çalışmaya ilişkin ihbar ve denetim sayısını da ciddi ölçüde artırmaktadır. İstanbul’da; apartman yönetimi şikâyetleri, komşu ihbarları, SGK ve Göç İdaresi ortak denetimleri sonucu çok sayıda kaçak çalışma tespiti yapılmaktadır. İkamet izni sona ermiş yabancıların İstanbul’da ev hizmetlerinde çalışması: hızlı deport kararı, uzun süreli giriş yasağı, ileride yapılacak tüm başvurular için olumsuz kayıt riski doğurur.
Bu nedenle İstanbul’da ev hizmetlerinde çalışma izni planlanan yabancılar için; dosya bazlı hukuki analiz, risk odaklı strateji, sürecin baştan sona profesyonelce yönetilmesi olmazsa olmazdır.
İkamet izni sona ermiş hâlde çalışan yabancılar için karşılaşılan başlıca riskler şunlardır:
Kaçak çalıştığı tespit edilen yabancıya; 6458 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca , ciddi miktarlarda idari para cezası uygulanır. Bu ceza, çoğu zaman: ikamet ihlali cezası ile birlikte toplu şekilde tahakkuk ettirilir.
Kaçak çalışmanın tespit edilmesi hâlinde:
Özellikle ev hizmetlerinde yapılan denetimlerde, ikamet ihlali + çalışma izni yokluğu birlikte değerlendirilmekte ve dosya ağırlaştırılmaktadır.
Sınır dışı edilen yabancı hakkında; 1 yıldan 5 yıla kadar Türkiye’ye giriş yasağı uygulanabilir.
Bu yasak: yeni çalışma izni alınmasını, aile birleşimini, uzun dönem ikamet başvurularını doğrudan imkânsız hâle getirir.
Kaçak çalışma tespiti; ileride yapılacak tüm vize ve ikamet başvurularında olumsuz kayıt olarak karşıya çıkar.
Bu kayıtların silinmesi: uzun yıllar alabilir, çoğu zaman ancak yargı yoluyla mümkündür.
Kaçak çalışma yalnızca yabancıyı değil, ev sahibi işvereni de ciddi yaptırımlarla karşı karşıya bırakır.
İzin almadan yabancı çalıştıran ev sahibine: her bir yabancı için çok yüksek tutarlarda idari para cezası kesilir.
Bu cezalar: tekrar eden denetimlerde katlanarak artar, uzlaşma kapsamına çoğu zaman girmez.
Kaçak çalışmanın tespiti hâlinde; geriye dönük SGK prim borçları , gecikme zamları ,idari yaptırımlar işverene yüklenir. Bu durum, ev sahibinin mali sicilini doğrudan etkiler.
Bir kez kaçak çalışma tespiti yapılan evler; Göç İdaresi ,Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı , SGK tarafından yakın takibe alınabilir. Bu da ilerleyen süreçlerde tekrar denetim riskini artırır.
Uygulamada;
Ev hizmetlerinde çalışmak, gizli veya denetimsiz bir alan değildir.
Uygulamada daha olumlu değerlendirilen gruplar:
Ancak her başvuru dosya bazında değerlendirilir.
İkamet izni ihlali bulunan yabancılar açısından çalışma izni süreci, tek başına değerlendirilebilecek basit bir idari başvuru değildir. Bu süreç; ikamet statüsü, sınır dışı riski ve çalışma izni mevzuatının birlikte ele alınmasını gerektiren, çok katmanlı ve teknik bir hukuki alandır.
Uygulamada yapılan en küçük bir hata dahi;
Çalışma izni başvurusu yapılmadan önce;
Bu noktada, yabancılar hukuku ve çalışma izni alanında uzmanlaşmış bir avukat, süreci yalnızca belge takibiyle değil; stratejik bir hukuki planlama ile yönetir.
Alanında deneyimli ve en iyi çalışma izni avukatları tarafından yürütülen dosyalarda;
Böylece süreç, yalnızca “izin alma” hedefiyle değil; yabancının geleceğini koruyan bütüncül bir hukuki yaklaşımla ele alınmış olur.
Yanlış Yönlendirme En Büyük Risktir
İkamet ihlali bulunan yabancılar, çoğu zaman: internetten edinilen eksik bilgilerle, aracı kişiler veya danışmanlar yoluyla, hukuki altyapısı olmayan başvurularla hareket etmekte ve bu durum telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabilmektedir.
Oysa doğru zamanda, doğru şekilde ve uzman bir çalışma izni avukatı rehberliğinde atılan adımlar, sürecin güvenli ve kalıcı biçimde sonuçlanmasını sağlar.
Sonuç: Bu Süreç Tesadüfe Bırakılamaz
İkamet ihlali ve ev hizmetlerinde çalışma izni süreci; hukuki bilgi, uygulama tecrübesi, idari makamların güncel yaklaşımına hâkimiyet gerektirir.
Bu nedenle, sürecin yabancılar hukuku alanında uzman, çalışma izni dosyalarında tecrübeli ve stratejik yaklaşım sergileyen bir avukat tarafından yönetilmesi, bir tercih değil zorunluluktur. İkamet ihlali ve ev hizmetlerinde çalışma izni süreci, dosya bazında değerlendirilmelidir. Somut durumunuza göre hukuki yol haritası için uzman bir çalışma izni avukatından destek almanız hak kaybını önleyecektir.
1. İkamet izni sona eren yabancılar ev hizmetlerinde çalışabilir mi?
Hayır. İkamet izni sona ermiş veya ikamet ihlali bulunan yabancılar, ev hizmetlerinde dahi olsa yasal olarak çalışamaz. Önce yasal kalış statüsünün düzeltilmesi gerekir.
2. Kaçak durumda olan yabancı ev içinde çalışırsa sorun olur mu?
Evet. Ev içinde çalışmak denetim dışı değildir. Kaçak çalışma tespit edilirse sınır dışı ve giriş yasağı riski doğar.
3. İkamet ihlali olan yabancı çalışma izni alabilir mi?
Doğrudan alamaz. Çalışma izni başvurusu yapılabilmesi için yabancının Türkiye’de yasal kalış hakkı bulunmalıdır.
4. Ev hizmetlerinde çalışma izni kimler için daha kolay alınır?
Çocuk bakıcılığı, yaşlı bakımı ve hasta bakımı alanlarında çalışan yabancılar için uygulamada daha olumlu değerlendirme yapılmaktadır.
5. Kaçak çalışmanın yabancı açısından cezası nedir?
İdari para cezası, sınır dışı (deport) kararı ve 1–5 yıl arası Türkiye’ye giriş yasağı uygulanabilir.
6. Kaçak yabancı çalıştıran ev sahibine ceza var mı?
Evet. Ev sahibine yüksek idari para cezası, SGK ve vergi yaptırımları uygulanır.
7. Ev hizmetlerinde çalışma izni ne kadar sürede çıkar?
Dosyanın durumuna göre değişmekle birlikte, yasal kalış şartı sağlandıktan sonra genellikle 30–45 gün içinde sonuçlanır.
8. İkamet izni biten yabancı Türkiye’den çıkmadan izin alabilir mi?
Bazı istisnai durumlar dışında çoğu dosyada çıkış–giriş prosedürü gerekebilir. Dosya bazında değerlendirilmelidir.
9. Sınır dışı kararı varken çalışma izni alınabilir mi?
Hayır. Önce sınır dışı kararının iptali veya yürütmesinin durdurulması gerekir.
10. Ev hizmetlerinde gündelik çalışan yabancılar izin alabilir mi?
Hayır. Farklı evlerde, süreklilik arz etmeyen gündelik işler genellikle çalışma izni kapsamı dışında kalır.
11. Ev hizmetlerinde çalışma izni için işveren kimdir?
İşveren, şirket değil; ev sahibi olan gerçek kişidir.
12. Ev hizmetlerinde çalışma izni SGK zorunlu mu?
Evet. Çalışma izni alındıktan sonra yabancı adına SGK bildirimi yapılması zorunludur.
13. Kadın yabancılar için izin almak daha mı kolaydır?
Uygulamada, özellikle çocuk ve yaşlı bakımı alanlarında çalışan kadın yabancılar için değerlendirmeler daha olumlu olabilmektedir.
14. Ev hizmetlerinde çalışma izni reddedilirse ne olur?
Ret hâlinde yabancının durumu kaçak statüye düşebilir ve sınır dışı riski doğabilir. Ret gerekçesi dikkatle incelenmelidir.
15. Evde hasta yoksa çalışma izni alınabilir mi?
Genellikle hayır. Ev hizmetleri izinlerinde bakım ihtiyacının somut olarak ispatı aranır.
16. Ev hizmetlerinde çalışan yabancı aile ikameti alabilir mi?
Şartlar oluşursa mümkündür ancak çalışma izni tek başına otomatik hak sağlamaz.
17. Kaçak çalışma sicili ileride sorun yaratır mı?
Evet. Bu kayıtlar ileride yapılacak tüm vize, ikamet ve çalışma izni başvurularında olumsuz etki yaratır.
18. Ev hizmetlerinde çalışma izni uzatılabilir mi?
Evet. Şartlar devam ediyorsa çalışma izni süresi dolmadan uzatma başvurusu yapılabilir.
19. Ev hizmetlerinde çalışma izni için avukat şart mı?
Zorunlu değildir; ancak ikamet ihlali, deport riski veya önceki retler varsa uzman bir çalışma izni avukatıyla ilerlemek hayati önemdedir.
20. Bu süreçte en sık yapılan hata nedir?
En sık yapılan hata, ikamet sorunu çözülmeden çalışma iznine başvurmaktır. Bu durum çoğu dosyada geri dönüşü zor sonuçlara yol açar.
