درخواست اجازه اقامت خانوادگی در ترکیه: راهنمای گامبهگام
مقدمه
اجازه اقامت خانوادگی حقی مهم است که به اتباع خارجی مقیم ترکیه امکان میدهد در کنار خانواده خود زندگی کنند. هم اتباع خارجیِ همسرِ شهروند ترک و هم کسانی که در ترکیه دارای اقامت قانونی هستند میتوانند از این اجازه بهرهمند شوند. با این حال، فرایند، مدارک، هزینهها و زمانبندی مناسب برای درخواست، جزئیاتی دارند که نیازمند دقت است. با این راهنما میتوانید تمام مراحل درخواست را بیاموزید و احتمال بروز مشکل را کاهش دهید.
۱. «اجازه اقامت خانوادگی» چیست؟
- اجازه اقامت خانوادگی نوعی از اقامت است که به موجب آن، همسر و فرزندانِ تحت تکفلِ فردی که در ترکیه دارای وضعیت قانونی است (حامی/اسپانسر)، میتوانند در ترکیه اقامت کنند.
- حامی میتواند شهروند ترک باشد یا تبعه خارجیِ دارای اجازه اقامت/کار معتبر در ترکیه.
- هدف قانونی: حفظ وحدت خانواده و امکان زندگی کنار خانواده برای اتباع خارجی.
چه کسانی میتوانند درخواست دهند؟
- همسر حامی (شهروند ترک یا تبعه خارجیِ دارای وضعیت قانونی).
- فرزندانِ زیر ۱۸ سال یا در وضعیت تحت تکفلِ حامی یا همسر او.
۲. شرایط لازم برای درخواست
برای دریافت اجازه اقامت خانوادگی، هم حامی و هم متقاضی باید شرایطی را رعایت کنند که در پذیرش درخواست نقش اساسی دارد.
۲.۱ شرایط حامی
- برخورداری از وضعیت قانونی در ترکیه (شهروند ترک یا دارای اجازه اقامت/کار معتبر).
- توان مالی کافی: داشتن درآمدی که هزینههای زندگی اعضای خانواده را پوشش دهد.
- معمولاً مدیریت مهاجرت استان درآمد حامی را با معیارهایی مانند حداقل دستمزد میسنجد.
- بیمه درمانی: وجود بیمه درمانی معتبر که اعضای خانواده را پوشش دهد.
- سوءپیشینه: انتظار میرود حامی سابقه کیفری مرتبط با جرایم سنگین یا اعمال مخل نظم عمومی نداشته باشد.
۲.۲ شرایط متقاضی
- ورود و وضعیت قانونی: اگر ورود با ویزا یا معافیت ویزا بوده است، باید پیش از انقضای آن اقدام به درخواست شود.
- ازدواج «واقعی»: ازدواجهایی که صرفاً به قصد دریافت اقامت انجام شده باشد ممکن است رد شود.
- قصد زندگی مشترک: سکونت مشترک با حامی (مانند ثبت آدرس مشترک) میتواند اهمیت داشته باشد.
۳. مدارک مورد نیاز (راهنمای آمادهسازی کامل)
نقص یا اشتباه در مدارک میتواند موجب رد درخواست شود. در این بخش مدارک مربوط به متقاضی و حامی بهصورت دقیق ارائه میشود.
۳.۱ مدارک مشترک (برای همه درخواستها)
- فرم درخواست اجازه اقامت (چاپ و امضای فرم تکمیلشده در سامانه e-ikamet).
- گذرنامه یا سند جایگزین (اصل و کپی) — توصیه میشود اعتبار گذرنامه حداقل ۶۰ روز بیش از مدت اقامت درخواستی باشد.
- مهرهای ورود و خروج و ویزاها در گذرنامه (بههمراه کپی).
- ۴ قطعه عکس بیومتریک (در ۶ ماه اخیر، پسزمینه سفید).
- بیمه درمانی معتبر که تمام اعضای خانواده را برای مدت اقامت درخواستی پوشش دهد.
- گواهی عدم سوءپیشینه (با توجه به منبع: دارای آپوستیل یا ترجمه ترکیِ رسمی با تأیید دفتر اسناد رسمی).
- رسیدهای پرداخت هزینهها (هزینه اقامت، هزینه کارت و …).
- مدرک آدرس: ثبت در سامانه ثبت آدرسها (AKS) یا اسناد مرتبط با محل سکونت مانند اجارهنامه/سند ملک.
۳.۲ مدارک مربوط به حامی
- کارت شناسایی ملی یا هویت ترکیه (اگر حامی شهروند ترک است).
- گذرنامه، اجازه اقامت یا اجازه کار (اگر حامی تبعه خارجی است).
- مدارک درآمد: فیش حقوقی، گردش حساب بانکی، برگه مالیاتی (برای صاحبان کسبوکار) و … .
- سابقه خدمات تأمین اجتماعی (برای حامیان دارای اجازه کار).
- سند ازدواج (در صورت تأهل) یا مدارک دیگرِ اثبات رابطه خانوادگی (ثبت احوال، دفترچه خانواده).
- مدرک محل سکونت: قرارداد اجاره، سند مالکیت یا مدارک مشابه.
۴. فرایند درخواست: گامبهگام
۴.۱ پیشدرخواست از طریق e-İkamet
- ورود به سامانه: https://e-ikamet.goc.gov.tr
- انتخاب گزینه مناسب از میان «درخواست اول»، «تمدید» یا «تغییر نوع».
- انتخاب دسته «اجازه اقامت خانوادگی».
- تکمیل دقیق تمام اطلاعات لازم (شماره گذرنامه، تاریخ ورود، اطلاعات حامی و …).
- پس از ثبت، سامانه برای دریافت نوبت (راندوو) زمانبندی ارائه میکند.
۴.۲ نوبت و تحویل درخواست
- در تاریخ و ساعت تعیینشده به اداره مدیریت مهاجرت استان مراجعه کنید.
- تحویل کامل تمامی مدارک.
- ممکن است اطلاعات بیومتریک (عکس دیجیتال، اثر انگشت) اخذ شود.
- ارائه رسیدهای پرداخت هزینه اقامت و کارت.
۴.۳ ارزیابی درخواست
- اداره مهاجرت پرونده را بررسی میکند.
- در صورت نقص یا وجود ابهام، ممکن است از حامی یا متقاضی مدارک تکمیلی خواسته شود.
- در صورت رد، حق اقامه دعوای ابطال در دادگاه اداری وجود دارد.
۴.۴ تصمیم و تحویل کارت اقامت
- در صورت پاسخ مثبت، متقاضی میتواند در مدت اعتبار کارت بهطور قانونی در ترکیه بماند.
- پس از چاپ کارت، در تاریخ تعیینشده از اداره مهاجرت تحویل گرفته میشود.
- در صورت هرگونه تغییر (آدرس، گذرنامه و …) باید ظرف ۲۰ روز به اداره مهاجرت اطلاع داده شود.
۵. مدت، اعتبار، تمدید و ابطال
۵.۱ مدت و اعتبار
اجازه اقامت خانوادگی در هر نوبت حداکثر تا ۳ سال اعطا میشود؛ اما مدت آن نمیتواند از مدت اجازه اقامت حامی بیشتر باشد.
۵.۲ تمدید
- باید ۶۰ روز پیش از پایان اعتبارِ فعلی اقدام به تمدید شود.
- در تمدید نیز تقریباً همان مدارک درخواست میشود (کپی اجازه فعلی، مدارک درآمد، بیمه و …).
- درخواستهای پس از انقضا ممکن است رد شوند یا بهعنوان درخواست جدید تلقی گردند.
۵.۳ موارد ابطال یا رد
- از دست رفتن شرایط (کاهش درآمد، عدم پوشش بیمه درمانی و …).
- استفاده از اجازه برای مقاصد غیر از هدف مقرر.
- خروج طولانیمدت از کشور (مثلاً بیش از ۱۸۰ روز در یک سال).
- فوت حامی: در این صورت اقامت تا پایان اعتبار فعلی ادامه دارد، اما برای دوره جدید معمولاً امکان درخواستِ مجدد بهصورت خانوادگی نیست.
- طلاق: اگر حداقل ۳ سال با اجازه اقامت خانوادگی در ترکیه اقامت شده باشد، امکان تبدیل به اقامت کوتاهمدت وجود دارد؛ در صورت قربانی خشونت خانوادگی بودن، شرط ۳ ساله اعمال نمیشود.
۶. نکات مهم / توصیهها
- زمانبندی بسیار مهم است: پیش از اتمام ویزا یا مدت ورود، درخواست دهید.
- نقص مدارک شایعترین علت رد است: آپوستیل، تأیید دفتر اسناد رسمی و ترجمه رسمی ترکی را فراموش نکنید.
- «ازدواج صوری»: اختلاف سن زیاد، آدرسهای مجزا، ازدواج کوتاهمدت و موارد مشابه با دقت بررسی میشود.
- مدارک درآمد آماده باشد: وضعیت مالیِ حامی باید محکم و روشن باشد.
- پوشش بیمه درمانی حیاتی است: مدت بیمه باید کل دوره درخواستی را پوشش دهد.
- اعلام تغییر آدرس ظرف ۲۰ روز الزامی است.
- تحصیل کودکانِ دارای اقامت خانوادگی: تا ۱۸ سالگی بدون نیاز به اجازه تحصیل ممکن است.
- مدت کارت نمیتواند از مدت اقامت حامی بیشتر باشد.
- اگر احتمال میدهید در روند درخواست با مشکل مواجه شوید، توصیه میشود با وکیل متخصص اقدام کنید.
اجازه اقامت خانوادگی – پرسشهای متداول
۱. اجازه اقامت خانوادگی به چه کسانی داده میشود؟
- همسرِ شهروند ترک،
- همسرِ تبعه خارجیِ دارای اجازه اقامت یا کار قانونی در ترکیه،
- همسر و فرزندانِ زیر ۱۸ سالِ اشخاص دارای وضعیت پناهندگی یا حمایت فرعی.
مثال: زنِ تبعه روسیه که همسرِ شهروند ترک است میتواند درخواست دهد؛ همسرِ تبعه خارجیِ دارای اجازه کار در ترکیه نیز میتواند درخواست دهد.
۲. این اجازه برای چند سال اعطا میشود؟
حداکثر برای ۳ سال؛ اما مدت آن نمیتواند از مدت اجازه اقامتِ حامی بیشتر باشد.
مثال: اگر حامی دارای اقامت ۲ ساله است، برای همسر حداکثر ۲ سال صادر میشود.
۳. آیا مدت ازدواج اهمیت دارد؟
بله. بهویژه در فرضِ تردید نسبت به ازدواج صوری، مدت ازدواج مورد توجه قرار میگیرد و در ازدواجهای جدید ممکن است مصاحبه یا مدارک اضافی خواسته شود. اثبات تداوم ازدواج، سکونت مشترک و ثبت آدرس مشترک اهمیت دارد.
۴. میزان درآمد لازم چقدر است؟
قانون رقم ثابتی تعیین نکرده است؛ اما اداره مهاجرت معمولاً مشاهده حداقل دستمزد ماهانه خالص (یا سهم مشخصی برای هر عضو خانواده) را مد نظر قرار میدهد. وجود درآمد منظم که هزینههای خانواده را پوشش دهد ضروری است.
پیشنهاد: فیش حقوقی، صورتحساب بانکی، برگه مالیاتی یا اسناد درآمد اجاره را پیوست کنید.
۵. درخواست از کجا انجام میشود؟
صرفاً از طریق سامانه e-ikamet به نشانی https://e-ikamet.goc.gov.tr. پس از تکمیل فرم، سامانه زمان نوبت را تعیین میکند و در روز نوبت باید با مدارک لازم به اداره مدیریت مهاجرت استان مراجعه شود.
۶. مدارک لازم کدام است؟
- فرم درخواست در سامانه e-ikamet
- گذرنامه و کپیها
- ۴ عکس بیومتریک
- بیمه درمانی (با پوشش اعضای خانواده)
- مدرک آدرس یا قرارداد اجاره
- سند ازدواج (با آپوستیل + ترجمه رسمی تأییدشده)
- مدرک درآمد (فیش حقوقی، گردش حساب)
- گواهی عدم سوءپیشینه
اگر مدارک به زبان خارجی است، ترجمه رسمی ترکی و تأیید دفترخانه ضروری است.
۷. بررسی درخواست چقدر زمان میبرد؟
بهطور متوسط ۱ تا ۳ ماه؛ بسته به استان و حجم پروندهها ممکن است بیشتر شود. در صورت نقص، فرایند میتواند معلق شده یا مدارک تکمیلی خواسته شود. پیگیری وضعیت از طریق سامانه e-ikamet ممکن است.
۸. اگر درخواست رد شد چه کنم؟
پس از ابلاغ تصمیم رد:
- ظرف ۳۰ روز امکان اعتراض اداری وجود دارد (در عمل کمتر توصیه میشود).
- ظرف ۶۰ روز میتوان دعوای ابطال در دادگاه اداری طرح کرد.
دریافت حمایت حقوقی در این مرحله بسیار مهم است.
۹. تمدید اقامت خانوادگی چه زمانی انجام شود؟
۶۰ روز پیش از پایان اعتبار اقامت. درخواست دیرهنگام ممکن است مانند «درخواست اول» ارزیابی شود و وضعیت فرد را در معرض ریسک قرار دهد. تاریخ انقضا را در سامانه مدیریت مهاجرت بررسی کنید.
۱۰. آیا دارنده اقامت خانوادگی میتواند کار کند؟
خیر، این اجازه بهطور مستقیم حق کار نمیدهد؛ اما امکان درخواست جداگانه برای اجازه کار وجود دارد.
استثنا: افرادی که بهمدت ۳ سال بهعنوان همسرِ شهروند ترک با اقامت خانوادگی در ترکیه زندگی کردهاند، میتوانند مستقیماً برای اجازه کار اقدام کنند.
۱۱. در صورت طلاق چه میشود؟
اگر اقامت خانوادگی دستکم ۳ سال ادامه داشته باشد، امکان تبدیل به اقامت کوتاهمدت وجود دارد. اگر متقاضی قربانی خشونت خانوادگی باشد، شرط ۳ ساله اعمال نمیشود. اسناد قضایی و گزارشهای پلیس اهمیت دارند.
۱۲. اگر همسرِ شهروند ترک فوت کند وضعیت اقامت چه میشود؟
اجازه تا پایان تاریخ اعتبار فعلی معتبر میماند و سپس باید برای اقامت کوتاهمدت اقدام شود. ارائه گواهی فوت و بهروزرسانی ثبت آدرس لازم است.
۱۳. آیا در مدت اقامت خانوادگی میتوان از کشور خارج شد؟
بله، اما خروج بیش از ۱۸۰ روز در یک سال میتواند موجب ابطال اقامت شود. در صورت برنامه خروج طولانی، اداره مهاجرت را مطلع کنید.
۱۴. آیا فرزندان هم میتوانند با اقامت خانوادگی در ترکیه بمانند؟
بله، فرزندان زیر ۱۸ سال تحت اقامت خانوادگی والدین میمانند. پس از ۱۸ سالگی باید به اقامت دانشجویی یا کوتاهمدت تبدیل شود. امکان تحصیل و بهرهمندی از خدمات سلامت وجود دارد.
۱۵. اگر اقامت خانوادگی ابطال شود چه میشود؟
پس از تصمیم ابطال:
- باید در مهلت مقرر خاک ترکیه را ترک کرد؛ یا
- با کمک وکیل متخصص علیه تصمیم، دعوای ابطال مطرح کرد.
در غیر اینصورت، وضعیت «اقامت غیرقانونی» بههمراه جریمه اداری و احتمال اخراج مطرح میشود.
۱۶. آیا با اقامت خانوادگی میتوان تابعیت ترکیه گرفت؟
بله؛ اتباع خارجی که حداقل ۳ سال با شهروند ترک ازدواجِ واقعی و زندگی مشترک داشته باشند، میتوانند برای تابعیت درخواست دهند؛ ازدواج باید همچنان برقرار و سکونت مشترک قابل اثبات باشد. فرایند تابعیت بر اساس قانون تابعیت ترکیه شماره ۵۹۰۱ انجام میشود. میتوانید این نوشته را نیز ببینید: https://www.avkubrakeles.com/turk-vatandasligini-kazanmanin-yollari
۱۷. آیا دارندگان اقامت خانوادگی حق آموزش دارند؟
بله، فرزندان میتوانند تا پایان دوره متوسطه بدون اجازه دانشجوییِ جداگانه تحصیل کنند؛ برای دانشگاه، اقامت دانشجویی لازم است.
۱۸. هزینههای اقامت خانوادگی چقدر است؟
با تغییرات سالانه، بهطور تقریبی در سال ۲۰۲۵:
- هزینه اجازه اقامت: حدود ۱۵۰۰ تا ۳۵۰۰ لیر ترکیه
- هزینه کارت: حدود ۷۵۰ لیر ترکیه
هزینهها بسته به تابعیت متفاوت است.
معافیت از عوارض: در برخی توافقات دوجانبه (مثلاً با آذربایجان، اوکراین) اعمال میشود.
۱۹. آیا لازم است با وکیل کار کنم؟
الزامی نیست، اما توصیه میشود؛ بسیاری از درخواستها بهدلیل نقص مدارک، خطای ترجمه، کفایت نداشتن مدارک تمکن یا خطاهای سامانه رد میشوند. وکیل متخصص میتواند روند را تسریع و ریسک رد را کاهش دهد.
۲۰. آیا میتوان در حین بررسی درخواست از ترکیه خارج شد؟
خیر. خروج از کشور پیش از نتیجهگیری موجب ابطال درخواست میشود. در شرایط اضطراری میتوان از اداره مهاجرت «مجوز خروج یکباره» دریافت کرد.
خلاصه
اجازه اقامت خانوادگی، ابزاری مهم برای حفظ وحدت خانواده در ترکیه است. با این حال، هر اشتباه کوچکی مانند نقص مدارک، اعلام نادرست آدرس یا شائبه ازدواج صوری میتواند سبب رد درخواست شود. با آمادهسازی کامل مدارک و دریافت پشتیبانی حقوقی حرفهای، این فرایند میتواند بدون مشکل طی شود.
