تابعیت ترکیه بر پایهٔ نسب – پرسشهای متداول (FAQ)
در این نوشتار، پرکاربردترین پرسشها دربارهٔ تابعیت ترکیه بر اساس نسب گردآوری شده است.
1. تابعیت ترکیه بر پایهٔ نسب چیست؟
تابعیت بر پایهٔ نسب یعنی اگر یکی از والدین کودک تبعهٔ ترکیه باشد، کودک بهصورت خودکار از لحظهٔ تولد تابعیت ترکیه را به دست میآورد. این کسب تابعیت بدون نیاز به درخواست اداری و به طور قهری در زمان تولد تحقق مییابد.
2. کودک در چه مواردی با تولد، تبعهٔ ترکیه محسوب میشود؟
طبق مادهٔ ۷ قانون تابعیت ترکیه شمارهٔ ۵۹۰۱، کودک در موارد زیر با تولد، تبعهٔ ترکیه به شمار میآید:
3. آیا کودک متولد خارج از کشور میتواند تابعیت ترکیه را کسب کند؟
بله. اگر یکی از والدین تبعهٔ ترکیه باشد، محل تولد تأثیری ندارد و کودک با تولد، تبعهٔ ترکیه است.
با این حال باید تولد کودک ظرف ۶۰ روز به نمایندگی دیپلماتیک/کنسولی ترکیه اعلام شود. در صورت عدم اعلام در مهلت، بعداً فرایند احراز و ثبت انجام میشود.
4. مهلت اعلام تولد چقدر است؟
5. اگر بعداً نسب ابطال شود، تابعیت از بین میرود؟
عموماً خیر. حتی اگر نسب بعداً با حکم دادگاه ابطال شود، تابعیتی که با تولد کسب شده است بهطور عطفبهماسبق از بین نمیرود.
با این حال در موارد تقلب، اقرار صوری یا اسناد مجعول، اداره میتواند دعوای ابطال تابعیت را مطرح کند.
6. اگر پدربزرگ/مادربزرگ تبعهٔ ترکیه باشد، آیا نوه میتواند تابعیت بگیرد؟
بهصورت مستقیم خیر. در ترکیه تابعیت به شکل مستقیم از جد/جده به نوه منتقل نمیشود.
اما راه غیرمستقیم ممکن است:
7. آیا چون پدربزرگم ترک بوده، خودبهخود شهروند میشوم؟
خیر. تابعیت بهطور خودکار در نسلها منتقل نمیشود.
ابتدا باید تابعیت والد اثبات و ثبت گردد که غالباً نیازمند فرایند قضایی و اسناد برای ایجاد زنجیرهٔ نسب است.
8. نسب پس از تولد چگونه اثبات میشود؟
9. اگر تولد اعلام نشود چه میشود؟
ممکن است کودک در سوابق نفوس وجود نداشته باشد.
اگر بعداً روشن شود یکی از والدین تبعهٔ ترکیه است، میتوان با احراز و ثبت، قید تابعیت را انجام داد و معمولاً حکم دادگاه یا تأیید کنسولی لازم میشود.
10. حقّ انتخاب (Seçme Hakkı) چیست؟
اشخاصی که در کودکی تابعیت را به تبع والدین از دست دادهاند، میتوانند ظرف سه سال از رسیدن به سنّ رشد با اظهارنامهٔ کتبی تابعیت ترکیه را دوباره برگزینند.
11. راههای بازپسگیری تابعیت ترکیه کدام است؟
دو مسیر اصلی:
12. کارت آبی (Mavi Kart) چیست؟ آیا جایگزین تابعیت است؟
خیر. کارت آبی به کسانی اعطا میشود که با تولد ترک بوده و با اذن از تابعیت خارج شدهاند و نیز به اولاد آنان. کارت آبی حقوق زیادی اعطا میکند ولی تابعیت کامل نیست (مثلاً حقّ رأی و نامزدی ندارد).
13. آیا تابعیت مضاعف در ترکیه پذیرفته است؟
بله، حقوق ترکیه تابعیت دوگانه را میپذیرد؛ مشروط بر اینکه قانون کشور دیگر نیز اجازه دهد.
14. دعوای اثبات نسب یا اثبات تابعیت چگونه اقامه میشود؟
این دعاوی در دادگاههای صالح ترکیه (عمدتاً حقوقی یا اداری) مطرح میشود.
به دادخواست باید اسناد دالّ بر رابطهٔ خویشاوندی (گواهی ولادت، گذرنامه، سوابق نفوس، اسناد اقرار) پیوست شود و عنداللزوم آزمایش DNA انجام میگیرد.
15. مدارک لازم برای درخواست تابعیت چیست؟
16. درخواست تابعیت کجا ارائه میشود؟
17. در صورت ردّ درخواست چه باید کرد؟
میتوان ظرف ۶۰ روز از ابلاغ رد، دعوی ابطال تصمیم اداری را اقامه کرد.
استفاده از خدمات حقوقی شانس موفقیت را افزایش میدهد.
18. اگر نسب ابطال شود، آیا تابعیت ترکیه حفظ میشود؟
عموماً بله. در حقوق ترکیه، تابعیتی که بر مبنای نسب و با تولد کسب شده، وضعیت حقوقی مستقل است و ابطال نسب اثر عطفبهماسبق ندارد.
19. اگر درخواست تابعیت بر مبنای اجداد رد شود، امکان درخواست مجدد هست؟
بله. با ارائهٔ دلایل/اسناد جدید میتوان تجدیدنظر اداری خواست یا به دادگاه مراجعه کرد.
20. چرا استفاده از حمایت حقوقی حرفهای مهم است؟
فرایندهای تابعیت بر پایهٔ نسب، بهویژه در تولد خارج از کشور، اعلام دیرهنگام یا ایجاد زنجیرهٔ اجدادی، فنی و پیچیده است.
وکیل متخصص با تهیهٔ صحیح اسناد و طراحی راهبرد، ریسک ردّ را کاهش و روند را تسریع میکند.
21. اگر مادر تبعهٔ ترکیه و پدر خارجی باشد، تابعیت کودک چیست؟
کودک بهصورت خودکار از لحظهٔ تولد تبعهٔ ترکیه است (مادهٔ ۷ قانون ۵۹۰۱):
«فرزند مادر تبعهٔ ترکیه با تولد، تبعهٔ ترکیه میشود.»
چنانچه قانون کشور پدر نیز تابعیت اعطا کند، تابعیت دوگانه ممکن است.
22. اگر پدر ترک، مادر خارجی و ازدواجی در میان نباشد، چه میشود؟
کودک بهطور خودکار تبعهٔ ترکیه نمیشود.
ابتدا باید نسب پدری احراز شود:
23. کودکی که از پدر ترک متولد شده اما بعداً به رسمیت شناخته شده، تبعه میشود؟
بله. اثر اقرار قهقرایی است؛ کودک از زمان تولد ترک به شمار میآید، اما باید در سوابق نفوس ثبت شود.
24. اگر پدر ترک پس از اعطای تابعیت، نسب را انکار کند، آیا کودک تابعیتش را از دست میدهد؟
غالباً خیر. تابعیتی که بهطور قانونی کسب شده حقّ مکتسب است.
استثنا در موارد تقلب، اسناد مجعول یا اظهارات کاذب است.
25. اگر کشور محل تولد تابعیت بدهد، آیا بر تابعیت ترکیه اثر دارد؟
خیر. ترکیه تابعیت مضاعف را میپذیرد.
البته ممکن است قوانین کشور دیگر محدودیتهایی داشته باشد و والدین ناگزیر به انتخاب شوند.
26. ثبت کودک متولد خارج چگونه است؟
اگر یکی از والدین تبعهٔ ترکیه باشد، باید تولد به نزدیکترین کنسولگری ترکیه اعلام شود.
مدارک لازم:
27. اعلام دیرهنگام تولد چگونه انجام میشود؟
اگر مهلت ۳۰/۶۰ روز سپری شده باشد، میتوان بعداً درخواست داد.
فرایند احراز/ثبت آغاز میشود و عنداللزوم حکم دادگاه برای قید بهصورت عطفبهماسبق اخذ میگردد.
28. دعوای احراز تابعیت چه زمانی مطرح میشود؟
وقتی شخص/خانواده معتقد است: «من با تولد ترک بودهام اما ثبت نشده»، میتواند دعوی احراز تابعیت طرح کند تا تابعیت بر پایهٔ نسب بهطور رسمی اثبات شود.
29. در دعوی احراز تابعیت چه ادلهای پذیرفته میشود؟
30. تفاوت دعوی اثبات نسب با دعوی احراز تابعیت چیست؟
31. آیا کودکِ به فرزندی پذیرفتهشده میتواند تبعهٔ ترکیه شود؟
بله، اما این تابعیت با تولد نیست.
در کسب تابعیت پسینی میگنجد: اگر سرپرست، تبعهٔ ترکیه و کودک صغیر باشد، امکان اعطای تابعیت وجود دارد.
32. اگر پیش از احراز نسب، والد از تابعیت خارج شده باشد، کودک میتواند ترک شود؟
خیر. اگر در زمان تولد، والد تبعهٔ ترکیه نباشد، زنجیرهٔ نسب برای تابعیت شکل نمیگیرد.
اما اگر والد بعداً تابعیت را بازمییابد، کودک میتواند از مسیر تقاضا تابعیت بگیرد.
33. آیا برای تابعیت ترکیه آزمایش DNA لازم است؟
در برخی دعاوی اثبات نسب، دادگاه آزمایش DNA را بهویژه در تولد خارج، نقص اسناد یا اختلاف دربارهٔ اقرار، الزامی میداند.
34. ثبت نفوس پس از حکم اثبات نسب چگونه انجام میشود؟
پس از قطعیت حکم، رأی به مدیریت کل ثبت احوال و امور تابعیت ارسال میشود و شخص بهعنوان تبعهٔ ترکیه از تاریخ تولد در نفوس ثبت میگردد.
35. اگر اجداد ترک بودهاند ولی ثبت آنها مفقود است، چه باید کرد؟
ابتدا دعوی احراز اینکه جد/جده یا والد، تبعهٔ ترکیه بودهاند طرح میشود.
در صورت احراز، تابعیت والد نیز محقق تلقی و این امر میتواند حقوقی برای اولاد ایجاد کند.
36. دلایل رایج ردّ درخواست تابعیت چیست؟
37. آیا دارندگان کارت آبی میتوانند دوباره تابعیت ترکیه را بگیرند؟
بله. دارندگان Mavi Kart میتوانند طبق مواد ۱۳ و ۴۳ قانون ۵۹۰۱ بدون شرط اقامت یا با اقامت کوتاه، برای تابعیت کامل اقدام کنند.
38. کودکی که تابعیت را از دست داده، هنگام بلوغ میتواند آن را بازگیرد؟
بله، از طریق حقّ انتخاب ظرف سه سال پس از بلوغ.
در صورت انقضای مهلت، میتوان از مسیر بازپسگیری تابعیت اقدام کرد.
39. فرایندهای تابعیت چقدر زمان میبرد؟
بسته به پرونده:
40. آیا میتوان بدون وکیل درخواست داد؟
از نظر شکلی بله، اما توصیه نمیشود.
فرایندها پیچیدهاند و کوچکترین خطا یا نقص مدرک میتواند موجب ردّ شود.
نمایندگی حقوقی تخصصی هم روند را تسریع و هم احتمال موفقیت را افزایش میدهد.
نتیجهگیری
تابعیت بر پایهٔ نسب یکی از طبیعیترین راهها برای کسب تابعیت ترکیه است.
با این حال هر پرونده از حیث روابط خویشاوندی، خطّ زمانی و مدارک منحصر بهفرد است.
راهبرد درست، تهیهٔ کامل مدارک و مشاورهٔ تخصصی حقوقی کلید دستیابی به نتیجهٔ مطلوب است.
